Πρέσπες: Εξερευνώντας περιοχές κοντά στα σύνορα

Στις εντυπωσιακές λίμνες Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα κοντά στο Τριεθνές βρέθηκε ο σύλλογος μας το Σαβ/κο 2- 3 Οκτώβρη, όπου η πτώση της στάθμης του νερού έχει αποκαλύψει τις τελευταίες δεκαετίες πολλά λιμναία σπήλαια που παλαιότερα κατακλύζονταν από νερό.

Την πρώτη μέρα έγινε μετάβαση με βάρκα από το χωριό Ψαράδες προς το ακρωτήριο Ρότι και για πολλές ώρες εξερευνήθηκε η δυτική του πλευρά. Σπήλαια σχετικά μικρά στο μέγεθος αλλά πολλά στον αριθμό, με τεχνικά περάσματα, αντιστηρίξεις, διακλαδώσεις, διάκοσμο και μεγάλο πληθυσμό νυχτερίδων να συνυπάρχει με τους πελεκάνους και τους κορμοράνους των λιμνών. Έγινε επιλεκτική χαρτογράφηση και καταγραφή των υπερήχων των νυχτερίδων.

Την δεύτερη ημέρα η ομάδα επισκέφτηκε τα σπήλαια του Ζαχαριάδη και του Κόκκαλη, με το πρώτο να είχε αποτελέσει κρησφύγετο του Γενικού Γραμματέα του ΚΚΕ (εξού και το όνομα) και χώρο συνεδριάσεων του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας κατά τον εμφύλιο, ενώ το δεύτερο ήταν νοσοκομείο ανταρτών για λίγους μήνες προς το τέλος της ίδιας περιόδου.

This slideshow requires JavaScript.

Η περιοχή με το έντονο ιστορικό, πολιτιστικό, οικολογικό και αρχαιολογικό ενδιαφέρον, έχει και σπηλαιολογικό αποτύπωμα και κρατάμε ανοιχτούς λογαριασμούς με τα «τρύπια» της ασβεστολιθικά πετρώματα. Όπως ενημερωθήκαμε από κάτοικο της περιοχής, υπάρχει στο εγκαταλελειμμένο χωριό Γάβρος, 35 χλμ. νοτίως του Αγίου Γερμανού Φλωρίνης, προς Καστοριά μια καταβόθρα γύρω στα 60 μ. βάθος. Υποσχόμαστε σε μια εκ νέου αποστολή στην περιοχή το προσεχές διάστημα.

Η ομάδα στα παραλίμνια σπήλαια της Μεγάλης Πρέσπας.

Βάραθρο Ψευτοδόντι, Φαλακρό

Την Κυριακή 12 Σεπτέμβρη ο σύλλογος επισκέφτηκε το όρος Φαλακρό για την εξερεύνηση ενός βαράθρου. Η μοναδική καταγραφή από το παρελθόν ήτανε από ομάδα Γάλλων σπηλαιολόγων το 1997. Επίσης το καλοκαίρι έγινε αναγνωριστική κατάβαση από δύο μέλη του συλλόγου. Το βάραθρο βρίσκεται στα 1950 πολύ κοντά σε εγκαταλελειμμένο λατομείο. Ο δρόμος που οδηγεί εκεί είναι κακής βατότητας και χρειάζεται οπωσδήποτε αμάξι 4χ4. Το υψόμετρο του βαράθρου βρίσκεται στα 1960 μέτρα υψόμετρο και παρουσιάζει δύο εισόδους. Διανοίγεται σε μάρμαρο, η θερμοκρασία εντός του είναι στους 5 βαθμούς και το βάθος του μετρήθηκε με το DistoX στα 84 μέτρα, γεγονός που το κάνει από τα βαθύτερα της Μακεδονίας. Ονομάστηκε Ψευτοδόντι από την ομώνυμη κορυφή που βρίσκεται εκεί κοντά. Πέντε μέλη του συλλόγου το χαρτογράφησαν και το φωτογράφησαν.

Περιγραφή σπηλαίου:

Μικρή είσοδος (αριστερό τμήμα): Από τη μικρή είσοδο έχουμε μία κατάβαση 10 μέτρων όπου καταλήγουμε σε στενό θάλαμο. Συνεχίζουμε σε ακόμα πιο στενή κατάβαση πέντε μέτρων, ενώ ρεύμα αέρα έρχεται από το βάθος. Κατόπιν συνεχίζουμε σε κατηφορικό διάδρομο εκτός σχοινιού μέχρι που η συναντάμε κατακόρυφη συνέχεια φραγμένη ωστόσο από πέτρες. Το πιθανότερο είναι ο αγωγός να ενώνεται με το βάραθρο από τη μεγάλη είσοδο

Μεγάλη είσοδος (δεξί τμήμα): Είναι ορθογωνικής διατομής και παρουσιάζει τη μορφή κατακόρυφου αγωγού. Το φως εισχωρεί μέχρι τα 2ο μέτρα περίπου, όπου εκεί υπάρχει και αλλαγή στο σχοινί.  Μετά συνεχίζουμε για άλλα πενήντα μονοκόμματα μέτρα σε σκοτεινό πλέον περιβάλλον. Θα πατώσουμε στα -70 στην αρχή μίας κατηφορικής  σάρας. Αφού κατεβούμε πάντα πάνω στο σχοινί για άλλα δέκα μέτρα θα τερματίσουμε σε θάλαμο. Επίσης στην αρχή της σάρας υπάρχει συνέχεια που προσεγγίζεται με αναρρίχηση τριών μέτρων. Από εκεί συνεχίζουμε σε νέο αγωγό 14 μέτρων για να πατώσουμε σε νέο θάλαμο. Κατηφορίζοντας λίγο ακόμα φτάνουμε σε μικρό θάλαμο που είναι και το βαθύτερο σημείο του βαράθρου στα -84 μέτρα. Εκεί θα βρούμε και το λίγο διάκοσμο που σε γενικές γραμμές απουσιάζει. Επίσης στην οροφή του υπάρχει και ένας ακόμα αγωγός που πιθανό να είναι η κατάληξη της μικρής εισόδου. Στα τοιχώματα του βαράθρου καθώς και στην κατηφορική σάρα υπάρχουν κλαδιά, λάσπη και ακαθαρσίες πουλιών μιας και το βάραθρο τους προσφέρει καταφύγιο.

Τέλος στα απρόοπτα της ημέρας ένα κοπάδι από αγελάδες που έκλεινε το χωματρόδρομο για αρκετή ώρα ενώ στην κατάβαση το δρόμο έκλειναν μια ομάδα από άλογα!

Αποστολή στην Κοζάνη 03-04/07/2021

Το πρώτο Σαββατοκύριακο του Ιουλίου, μέλη του Πρωτέα εξόρμησαν στην Κοζάνη και συγκεκριμένα στις περιοχές της Ξηρολίμνης και της Ερμακιάς.

Το Σάββατο εξερευνήθηκε το σπήλαιο του Περιστεριώνα ή Τρύπα του Περιστεριού όπως είναι γνωστό στους ντόπιους κατοίκους, στη περιοχή της Ξηρολίμνης, στον ορεινό όγκο του Άσκιου. Το συγκεκριμένο σπήλαιο είχε εξερευνηθεί ξανά από μέλη του συλλόγου, τα προηγούμενα χρόνια (για περισσότερες πληροφορίες http://canyoning-caving.blogspot.com/2012/04/blog-post_13.html)

Πρόκειται για βάραθρο, βάθους περίπου 40m, όπου η πρώτη κατάβαση οδηγεί σε κώνο από φερτά υλικά και περιττώματα. Τα τοιχώματα είναι καλυμμένα με ρεόλιθους, ενώ υπάρχει στενός διάδρομος που οδηγεί σε αίθουσα με καλαμάκια, σταλακτίτες και κολώνες.

 

 

 

 

 

 

 

 

Το σπήλαιο σφύζει από ζωή καθώς σε εσοχές των τοιχωμάτων αλλά και στο δάπεδο, εντοπίστηκαν πλήθος από φωλιές κορακοειδών και αραχνών. Έντονη έκανε τη παρουσία της και μια μικρή αποικία από νυχτερίδες.

Τη Κυριακή, η ομάδα μας ξεναγήθηκε στον χώρο του οινοποιείου Μπελίδη, όπου ο ιδιοκτήτης και μέλος του συλλόγου, μας ενημέρωσε για τη διαδικασία οινοποίησης και τα «μυστικά» του επαγγέλματος!

Στη συνέχεια, κατευθυνθήκαμε προς το σπήλαιο της Ερμακιάς, κοντά στο ομώνυμο χωριό, στη περιοχή Εορδαίας, το οποίο αρχικά εξερευνήθηκε και χαρτογραφήθηκε από την Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρεία το 1969 (Αρ. Μητρώου ΕΣΕ 2226).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Πρόκειται για οριζόντιο σπήλαιο, με δύο κλάδους και πλούσιο εντυπωσιακό διάκοσμο όπως σταλακτίτες, καλαμάκια, ρεόλιθους και σταλαγμίτες.

Χαρακτηριστική είναι μια σειρά από κολώνες ύψους 6m που σχηματίζει «τοιχίο» και διαχωρίζει τη κεντρική αίθουσα του αριστερού κλάδου σε 2 τμήματα.

Στον ίδιο κλάδο υπάρχει και μια μικρή υδατοσυλλογή, την οποία σύμφωνα με τη λαογραφία, οι κάτοικοι τα παλαιοτέρα χρόνια θεωρούσαν ως αγίασμα και είχαν αποδώσει θεραπευτικές ιδιότητες.

Στο δάπεδο και τα τοιχώματα παρατηρήθηκε στρώμα από παλαιότερο γουανό, γεγονός που υποδεικνύει ότι κάποτε χρησιμοποιούσαν το σπήλαιο αρκετές νυχτερίδες, αλλά στην εξερεύνηση μας εντοπίσαμε μόνο ένα άτομο.

Η αποστολή ολοκληρώθηκε με την επίσκεψη μας στο ορεινό πάρκο του Αγίου Παντελεήμονα, στους πρόποδες του Βερμίου και υψόμετρο 1.013m. Πρόκειται για έναν δημοτικό περιφραγμένο χώρο 60 στρεμμάτων – γνωστό ως Πάρκο Ελαφιών Κοζάνης, στον Άγιο Δημήτριο, όπου ζουν περίπου 60 ελάφια και ζαρκάδια.

Μέλη αποστολής: Αβραμίδης Ηλίας, Χατζησάββα Βάσω, Βάσσου Μαρία με Παύλο + Άρη, Μουλά Σοφία, Μπελίδης Μίλτος και Νάκου Ιφιγένεια με Αποστόλης + Παναγιώτα, Μυλωνά Ιωάννα.

Σπήλαιο Νυχτερίδων μαζί με τους ναυτοπρόσκοπους Ευόσμου

Ο σύλλογος μας συμμετέχει στις δράσεις για τον εορτασμό του παγκόσμιου έτους σπηλαίων και καρστ (IYCK2021). Στο πλαίσιο των δράσεων μας για το IYCK2021 δεχθήκαμε με ιδιαίτερη χαρά το κάλεσμα του 9ου Συστήματος Ναυτοπροσκόπων Ευόσμου με σκοπό την μύηση των παιδιών στο μαγικό υπόγειο κόσμο των σπηλαίων. Ο ΠΡΩΤΕΑΣ ανταποκρίθηκε άμεσα και οργάνωσε ένα σύντομο κύκλο σεμιναρίων.  Στον χώρο των ναυτοπροσκόπων πραγματοποιήθηκε μια εισαγωγική παρουσίαση γύρω από θέματα σπηλαιοεξερεύνησης και σπηλαιολόγιας, ενώ ακολούθησε συζήτηση προετοιμασίας για την επικείμενη αποστολή σε σπήλαιο. Τελικά, 10 πρόσκοποι ηλικίας 16-17 ετών, ακολούθησαν τον ΠΡΩΤΕΑ στο σπήλαιο των Νυχτερίδων στα Πετράλωνα που ανακάλυψαν τον υπόγειο κόσμο, εξερευνώντας τους διαδρόμους και θαλάμους του σπηλαίου, θαυμάζοντας τα σπηλαιοθέματα και δημιουργώντας νέες εμπειρίες και περιπέτειες. Το επόμενο ραντεβού του συλλόγου μας με το σύστημα των ναυτοπροσκόπων μας “επιβλήθηκε” από τους νέους μας φίλους σε άλλο σπήλαιο με προσκόπους μικρότερης ηλικίας.

Αποστολή στο Βέρμιο

Το σαββατοκύριακο 6-7 Ιουνίου τέσσερα μέλη του συλλόγου πραγματοποίησαν καταβάσεις στα βάραθρα “Τρύπα του Μιχάλη” και “Τρύπα Σιάμπαλη”. Ο σύλλογος είχε οργανώσει αποστολή και το 2014, όπου και κατέβηκε στα παραπάνω βάραθρα. Βρίσκονται κοντά στο Σέλι (Κάτω Βέρμιο), δίπλα στο χιονοδρομικό κέντρο Σελίου. Ανήκουν στον ορεινό όγκο του Βέρμιου.

Σχετικά με την τρύπα του Μιχάλη, έχει βάθος 145 μέτρα και πρόκειται για το 2ο βαθύτερο βάραθρο της Μακεδονίας. Το βάθος του μετρήθηκε αρχικά το 1997 από Γάλλους σπηλαιολόγους που το βγάλανε στα -195 μέτρα. Το 2014 στην αποστολή του Πρωτέα το βάθος μετρήθηκε με distoX στα 145 μέτρα. Διανοίγεται σε ασβεστόλιθο ενώ αρκετά πουλιά βρίσκουν καταφύγιο εντός του. Η πρόσβαση είναι εύκολη και γίνεται μέσω χωματόδρομου από το Σέλι και κατόπιν σε καλα σηματοδοτημένο μονοπάτι διάρκειας 15 λεπτών. Σχετικά με την ονομασία του βαράθρου λέγεται ότι ο Μιχάλης έπεσε μέσα με τα πρόβατα του και βρέθηκε στον κάμπο της Βέροιας, στην περιοχή Σαραντόβρυσες.

Η ομάδα προσέγγισε το βάραθρο το Σάββατο, όπου και ξεκίνησε τις διαδικασίες του αρματώματος.

 

Περιγραφή σπηλαίου: Θα μπορούσαμε να το χωρίσουμε σε τρία τμήματα:

  • Στο 1ο κομμάτι συναντάμε βάραθρο βάθους 50 μέτρων με το φως να εισχωρεί μέχρι μεγάλο πατάρι. Το κομμάτι αυτό φωτίζεται αρκετά καλά λόγω του μεγάλου ανοίγματος της εισόδου. Στο πατάρι υπάρχει μεγάλη ποσότητα χώματος, κλαδιών, λάσπης και περιττωμάτων από τα πουλιά που βρίσκουν καταφύγιο στο σπήλαιο.
  • Στο 2ο κομμάτι συνεχίζουμε στο κεκλιμένο δάπεδο του παταριού και προσεγγίζουμε βράχο. Το βάραθρο συνεχίζει και πάλι κατακόρυφα σε σκοτεινό περιβάλλον πλέον με την κατάβαση να διακόπτεται από 2ο πατάρι, 30 μέτρα πιο κάτω.
  • Το 3ο κομμάτι μας βάζει στα ενδότερα του σπηλαίου με μία μονοκόμματη κατάβαση 70 μέτρων. Από το 2ο πατάρι και μετά η σταγονοροή γίνεται περισσότερο έντονη. Το βάραθρο τερματίζει σε θάλαμο εντυπωσιακών διαστάσεων με κατηφορική σάρα. Υπάρχει ελάχιστος διάκοσμος στα τοιχώματα και μερικά σκουπίδια.

Χρονικό εξερευνήσεων

  • 1988 Κατάβαση δύο Ιταλών σπηλαιολόγων
  • 1997 Κατάβαση Γαλλικής αποστολής
  • 2014 Πολυμελής αποστολή Πρωτέα όπου πραγματοποίησε χαρτογράφηση και φωτογράφιση
  • 2021 Τετραμελής ομάδα από τον Πρωτέα θα πατώσει το σπήλαιο κάνοντας φωτογράφιση και προσθήκη ασφαλειών

Σχετικά με το αρμάτωμα να σημειωθεί ότι μπήκαν 8 νέα βιομηχανικά βύσματα, συνεπώς το σπήλαιο είναι καλά αρματωμένο από τις αποστολές του συλλόγου το 2014 και τώρα. Τα παλιά σπιτ των Ιταλών και Γάλλων είναι στην πλειοψηφία τους σε κακή κατάσταση.

Την Κυριακή η ομάδα θα πραγματοποιήσει κατάβαση στην Τρύπα του Σιάμπαλη. Έχει αρκετά εύκολη πρόσβαση και πολύ κοντά στο χιονοδρομικό του Σελίου και καθόλου περπάτημα για την πρόσβαση. Διανοίγεται σε ασβεστόλιθους και κροκαλοπαγή. Παρουσιάζει λίγο διάκοσμο και αυτόν κυρίως από κοράλια. Το βάθος του βαράθρου είναι στα 35 μέτρα. Ξεκινάει με μία δεκαπεντάμετρη κατάβαση που καταλήγει σε σάρα και κατόπιν σε στενό οριζόντιο τμήμα. Εκεί βρίσκεται και ο διάκοσμος από τα κοράλια. Μετά μια μία τραβέρσα πέντε μέτρων συναντάμε κατάβαση 13 μέτρων για να καταλήξουμε σε κυκλικό θάλαμο. Από εκεί μία τελευταία κατάβαση 7 μέτρων μας οδηγεί στον πάτο του σπηλαίου που επικοινωνεί με μικρό θάλαμο.

Παρακάτω παραθέτουμε τη χαρτογράφηση καθώς και την έκθεση αναφοράς του 2014

Τα βαθύτερα σπήλαια της Μακεδονίας

Ο σύλλογός μας μετά από πολυετή έρευνα εντόπισε και κατέγραψε τα βαθύτερα σπήλαια της Μακεδονίας που είναι γνωστά αυτή τη στιγμή. Έτσι στο παρακάτω εγχειρίδιο σας παρουσιάζουμε αυτή τη δουλειά περιγράφοντας τα έξι σπήλαια άνω των 100 μέτρων βάθους που φιλοξενεί η Μακεδονία. Αυτά είναι:

  • Χιονότρυπα Φαλακρού
  • Χιονότρυπα Μενοικίου
  • Μεγάλο Κορύλοβου στη Δράμα
  • Γιοβάννι Λάκκος στο όρος Σύμβολο
  • Τρύπα Μιχάλη στο Βέρμιο
  • Βάραθρο Χρήστου στο Οχυρό

Στον οδηγό θα βρείτε χαρτογραφήσεις και επιμέρους πληροφορίες για το κάθε σπήλαιο. Καλή ανάγνωση!

Πρωτέας 2010-2020

Ο σύλλογος κλείνει λοιπόν 10 χρόνια ζωής!

Ένα ταξίδι γεμάτο εξερευνήσεις, εικόνες, στιγμές, εμπειρίες. Νέα σπήλαια, βαθιά βάραθρα, καινούρια μέλη, σεμινάρια, εξορμήσεις, καινούριες περιπέτειες διαρκώς. Σε αυτά τα δέκα χρόνια ο σύλλογος εξερεύνησε πάνω από 150 σπήλαια σε Μακεδονία κ Θράκη, Ήπειρο, Θεσσαλία, Κρήτη. Το 2019 θα βγει και εκτός ελληνικών συνόρων, ενώ πραγματοποίησε αρκετές επισκέψεις στη σπηλαιολογικά άγνωστη νότια Πίνδο (Τζουμέρκα, Κακαρδίτσα, Περιστέρι, Ασπροπόταμος, Κόζιακας).
Παρακάτω παρουσιάζουμε ένα επετειακό άρθρο με στιγμές των μελών του συλλόγου σε σπήλαια, καταφύγια και βουνά.
Στην 1η δεκαετία του συλλόγου πραγματοποιήθηκαν αποστολές σε Κρήτη (2010), Όλυμπο (κορυφές-2011, δυτική μεριά-2013), Πέτρα-Βροντού 2012-2020, Βέρμιο (2014), Αθαμανικά όρη (δύο φορές μέσα στο 2017), Σπήλαιο Γρεβενών (2018), Περιστέρι (2011), Ασπροπόταμος/Κόζιακας (2011, 2016 και 2020), Βραδέτο/Τύμφη (2018, 2019) άλλα και πολλές μικρότερες σε διάφορα μέρη.
Πάμε να ταξιδέψουμε ανά χρονιά με κάποιες ομαδικές φωτογραφίες των μελών:

2010: Έτος ίδρυσης και οργάνωση δύο σεμιναρίων μέσα στη χρονιά. Παράλληλα θα πραγματοποιηθεί και η 1η αποστολή του συλλόγου στα Λευκά όρη της Κρήτης

2011: Ιδιαίτερα δραστήρια χρονιά για το σύλλογο! Θα γίνουν αποστολές σε Περιστέρι (Λάκμος), στον Όλυμπο στην περιοχή των κορυφών και τέλος στον Κόζιακα, καθώς και στην ευρύτερη περιοχή του Ασπροπόταμου. Ο σύλλογος θα αναλάβει και σεμινάρια Β’ επιπέδου για τα πιο έμπειρα μέλη. Ακόμα θα βγει εκτός συνόρων στη γειτονική Βουλγαρία για συνέδριο σπηλαιοδιάσωσης. Εξορμήσεις σαββατοκύριακου θα γίνουν σε Κοζάνη, Παγγαίο. Αυτή τη χρονιά δε θα γίνουν ωστόσο σεμινάρια Α’ βαθμού.

2012: Η χρονιά αυτή σηματοδοτεί την έναρξη των εξερευνήσεων στο ΒΑ Όλυμπο σε συνεργασία με τον ΕΟΣ Βροντούς. Η έρευνα συνεχίζεται μέχρι σήμερα με αρκετά νέα σπήλαια να έρχονται στο φως.

2013: Ο σύλλογος οργανώνει για 2η φορά αποστολή στον Όλυμπο από τη δυτική μεριά του.

2014: Οργάνωση αποστολής στο Βέρμιο με την εξερεύνηση της Τρύπας του Μιχάλη. Σημαντική και η εξερεύνηση της Βοσκόβρυσης στο Παγγαίο.

2015: Ο Πρωτέας μετά από πέντε χρόνια ζωής θα διοργανώσει τη 18η πανελλήνια σπηλαιολογική συνάντηση στη Βροντού Πιερίας, με τη συμμετοχή περισσότερων από 100 σπηλαιολόγων. Ακόμα θα επισκεφτεί και μέρος του μη τουριστικού κομματιού της Αλιστράτης.

2016: Επισκέψεις σε Κόζιακα, Μελισσότρυπα και Παγγαίο.

2017: Γεμάτη χρονιά με συμμετοχή στην 11η Βαλκανική συνάντηση και οργάνωση δύο αποστολών στα Αθαμανικά όρη στη νότια Πίνδο. Εξερευνήσεις θα γίνουν επίσης σε Όθρυ, Παγγαίο, Δράμα, Όλυμπο, Σέρρες, Μαρώνεια. Θα πραγματοποιηθεί επίσης και σεμινάριο αρματώματος στην Όθρυ.

2018: Μεγάλη αποστολή θα οργανωθεί στο Βραδέτο στους πρόποδες της Τύμφης αλλά και στο υπόγειο ποτάμι του Αγγίτη. Μικρότερη αποστολή θα γίνει και στο σπήλαιο Γρεβενών. Επιμέρους εξερευνήσεις θα γίνουν στα Ριζώματα Ημαθίας, στο Λιτόχωρο και στο Τριάδι Θεσσαλονίκης.

2019: Ο σύλλογος θα ταξιδέψει οδικώς μέχρι το σπήλαιο Postojna, προκειμένου να δει και από κοντά την περίφημη σπηλαιόβια σαλαμάνδρα, χάρη στην οποία χρωστάει το όνομα του. Σημαντικές αποστολές θα γίνουν στο Βραδέτο με την κατάβαση στην Τρύπα της Νύφης, καθώς και στο βαθύτερο σπήλαιο της Θεσσαλίας Βαλότρυπα.

2020: Κλείνουμε με το πολύπαθο 2020 και με μία πανδημία σε εξέλιξη..Δεδομένων των συνθηκών έγινε μία αποστολή στον Κόζιακα, μία εξερεύνηση ενός νέου σπηλαίου στο Περιστέρι πάνω από το Ανθοχώρι, στο Παλαιοχώρι Περιστερίου και στο βάραθρο Γιοβάννι Λάκκος στην Καβάλα.